ELEKTRİKLİ ARAÇ TEKNOLOJİSİ

Dünyada küresel ısınmaya neden olan karbon emisyonunun 20%’den fazlası ulaşım sistemlerindeki enerji tüketiminden kaynaklanıyor. Arabaların tamamında kullanılan içten yanmalı motor teknolojisi bu oranda en büyük paya sahip etkendir.

Ülkemizde araç mülkiyeti sayısının nüfusa oranı %15 seviyelerinde olup, bu rakam gelişmiş ülkelere göre oldukça düşük durumdadır. Hem iç pazardaki bu büyük potansiyel, hem de Kyoto Protokolü ile CO2 emisyonlarının belirlenen sınırlara düşürülmesi zorunluluğu yeni ve daha çevreci bir teknoloji olan elektrikli araçları ülkemiz kalkınma planı içerisine de dâhil etmiştir.

Elektrikli araçların Türkiye’de yaygınlaşabilmesi için öncelikle mevcut alt yapının değiştirilmesi ve şarj istasyonlarının araç satışlarına başlanmadan önce yeterli sayıda oluşturulması gerekmektedir. Konuya ilişkin enerji sektörünün önde gelen firmaları öncelikli olarak Marmara Bölgesi ve büyük şehirlerde 1000’e yakın akıllı şarj istasyonu kurmayı planlamaktadır. 2020 yılında Türkiye araç parkının %19’unu elektrikli araçların oluşturacağı ve Türkiye’deki Elektrikli Araç sayısının 4 milyonu aşacağı öngörülmektedir.

Elektrikli Araç Teknolojisi Nedir?

Elektrikli araç en basit anlatımla içten yanmalı bir motor yerine elektrikli motor kullanan araçlara verilen isimdir. Elektrikli araçlarda, akülerde depolanan elektrik enerjisinin motor vasıtasıyla mekanik enerjiye çevrilmesiyle hareket sağlanır. Vites kutusu gibi mekanik aksamların aradan çıkarıldığı bu yeni nesil araçlarda genellikle lityum-iyon aküler kullanılmaktadır. Son derece sessizdirler ve CO2 emisyonu oluşumuna yol açmazlar.

Verimlilikleri her geçen gün artan elektrikli araçlar artık minivandan spora, normal binek arabadan elektrikli bisikletlere kadar değişik boyut ve stillerde üretilmektedir. Günümüzde 100 km/h hıza 4 saniyede ulaşabilen, tam dolu şarjla 350 km’ ye kadar yol alabilen elektrikli araçlar üretilmeye başlanmıştır.

Elektrikli Araçların Avantajları:

1. Çevre dostudurlar, CO2 emisyonu oluşturmazlar.
2. Son derece sessizdirler, motor gürültüsü oluşturmadan sürüş keyfine olanak tanırlar.
3. Yüksek performansa sahiptirler, düşük hızlarda bile yüksek tork elde etme imkânları vardır. Çok çabuk hızlanabilirler.
4. İçten yanmalı motora sahip bir araca göre işletme maliyetleri çok daha düşüktür.
5. Enerjide arz güvenliği bakımından oldukça önemli rol oynayabilirler. Akaryakıt tüketiminde meydana gelecek azalmanın dışa bağımlılığı ciddi oranda azaltabileceği öngörülmektedir.
6. Benzin istasyonu gerektirmezler. Bunun yerine çok daha az yer kaplayan şarj istasyonlarına gereksinim duyarlar.
7. Kaza anında içten yanmalı motora sahip araçların yakıt depolarına nispeten çok daha düşük risk oluştururlar.

Elektrikli Araçların Dezavantajları:

1.    Enerji depolama teknolojisi henüz istenen seviyede olmadığı için araçla sık aralıklarla şarj edilmek zorundadır.

2.    Şarj etme süresi kısaldıkça akü ömrü bundan olumsuz etkilenmektedir.

3.    Elektrik enerjisi talebinin her araç için yıllık 5 MW’lık artışa yol açacağı öngörülmektedir. Mevcut elektrik altyapımızın bu talebi karşılamaya yeteceği sağlıklı bir şekilde etüt edilmelidir.

4.    Elektrikli araç konusunda yasal mevzuat ve yönetmelik eksiklikleri bulunmaktadır. Trafiğe çıkacak elektrikli araçların neye göre ruhsatlandırılacağı, hangi tip araç sınıfına göre vergilendirileceği henüz netlik kazanmamıştır.

Elektrikli Araçların Tasarruf Karşılaştırması

Elektrik motoruna sahip bir aracın 100 km’lik yol kat etmesi durumunda;

• Araç yakıt fiyatları 10.06.2010 tarihli OPET akaryakıt istasyon fiyatlarından alınmıştır.
• Elektrik fiyatı Bedaş 2010 ticarethane tarifesidir.
• Fiyatlara KDV ve diğer tüm vergiler dâhildir.

Elektrik Tarifesine Göre Araç Sarfiyatı:

100 km yol yapan bir elektrikli araç için elektrik sarfiyatı:

• Tek zamanlı tarife için: 6,4 TL

·         Çok zamanlı tarife için:

Gündüz :  4,8 TL

Puant     :  9,1 TL

Gece      :  3,9 TL

            Tablo 7: Elektrikli Araçların Tasarruf Oranları - Kaynak: Belfast Elektrik (USA)

Elektrikli Araçlarda Şarj Olanakları

Elektrikli araçlar kullanıcılarının günlük faaliyetlerine göre değişik mekânlarda şarj olanağı sağlamaktadır. Elektrikli araç kullanıcısı dilediği takdirde aracını;

• Gece boyunca evindeki garajında
• Mesai saatleri süresince işyerinde
• İstedikleri zamanlarda özel donatılmış otoparklarda
• Özel olarak tasarlanmış şarj istasyonlarında
• Şarj üniteleri yerleştirilmiş alışveriş merkezleri, caddeler, park alanları gibi yerlerde şarj edebilmektedir.

Elektrikli araçlar için yurtdışı uygulamalarda genel olarak 3 farklı şarj ünitesi geliştirilmiştir. Bunlar yavaş, normal ve hızlı şarj üniteleridir:

v  Yavaş Şarj Ünitesi: Genelde 120 V çıkışı olan, akım değeri 10 A ile sınırlandırılmış ve şarj süresi 8-14 saat arasında değişen ünitelerdir. Bu üniteler ev ve ofislerde kullanılabilir.

v  Normal Şarj Ünitesi: En çok kullanılan şarj ünitesi olup genelde 240 V civarı çıkışlı, 32-40 A’lik akım değerine sahiptir ve araçları 4-8 saat arasında şarj edebilmektedir.

v  Hızlı Şarj Ünitesi: Bu üniteler yüksek voltajda çalışan ve 10-20 dakika arasında şarj yapabilen türlerdir. Özel şarj istasyonları, otoparklardaki özel hızlı şarj alanları için ideal olan ünitelerdir.

           Hasan PEZÜK

           GÜMÜP

Elektrik-Elektronik Komisyon Başkanı